Bài tham luận về công tác giáo viên chủ nhiệm của thầy Lê Trung Kiên

Chiều ngày 11/8/2016, tại phòng Hội đồng Trường THPT Lê Lợi đã tổ chức hội thảo khoa học về công tác giáo viên chủ nhiệm năm học 2016-2017 (click để xem thêm).

Tại buổi hội thảo, thầy Lê Trung Kiên đã trình bày bản tham luận của mình như sau:

Kính thưa ban giám hiệu cùng toàn thể giáo viên có mặt trong hội trường ngày hôm nay.

Vào tháng 8/2015, nhờ có sự hậu thuẫn của hội đồng bảo an LHQ,tôi đã thắng cử tổng thống ở một nước cộng hòa nhỏ. Quốc gia này nằm ở vùng trũng, không có tài nguyên thiên nhiên nên nền kinh tế là nền kinh tế tri thức. Phía đông là rừng rậm, địa hình hiểm trở. Phía tây là sa mạc (nhưng thỉnh thoảng trở thành sân vận động của 1 nhóm các bộ tộc thiểu số gào thét phá phách, đá bóng, đuổi nhau ngay trong giờ học). Sau lưng là đồi trọc, đất hoang. Phía bắc giáp ranh với một nước là cộng hòa dân chủ nhân dân A2.

Thầy Lê Trung Kiên đang đọc bản tham luận của mình tại Hội thảo  khoa học về công tác giáo viên chủ nhiệm năm học 2016-2017.

Đất nước tôi quản trị là một quốc gia đông dân, mà lại là di dân, nhiều dân tộc, văn hóa, tín ngưỡng khác nhau. Chế tài đương nhiên phải có nhưng việc thực thi không đơn giản vì mỗi công dân đều có 2 luật sư hoặc 2 quan chức quốc tế khác bảo hộ, họ đều sử dụng bí danh “cha, mẹ”.

Quốc gia của tôi theo chế độ dân chủ cộng hòa, và vì dân chủ nên dân cũng sẵn sàng đè đầu chủ.Cũng như các quốc gia dân chủ khác, thể chế này đôi khi rất vô tình và đầy cạm bẫy đối với người lãnh đạo. Thuyết âm mưu có, vận động hành lang có, cả vô ơn cũng có. Chính phủ có thể làm nhiều điều tốt nhưng thần dân sẵn sàng lật đổ chính phủnếu mắc phải dù chỉ một chút sơ suất. Mà khổ cái những điều tốt chính phủ làm thì trong dài hạn, những cái xấu thì là ngắn hạn. Trong năm qua đã có những quan chức cấp cao phải điều chuyển, thay đổi.

Đất nước có chế tài nhưng xử phạt nghiêm minh thì rất dễ bị kiện lên cơ quan nhân quyền quốc tế; lại không có nhà tù, không có quân đội hay lực lượng an ninh riêng mà phải phụ thuộc vào lực lượng gìn giữ hòa bình (an ninh) LHQ.

Chúng tôi có 13 chuyên gia quốc tế đến để hướng dẫn, truyền thụ cho nền kinh tế tri thức đang ở độ tuổi choai choai này.

Đất nước có 4 tiểu bang, và như đã nói có nhiều cá thể, nhiều tính cách khác nhau – một số có thiên hướng là các bác sĩ, nhà khoa học, là công nhân, kỹ sư nhưng nếu không được giáo dưỡng cẩn thận thì cũng có thể sẽ có một vài cá nhân làm những điều phi pháp.

Thỉnh thoảng bạo loạn vẫn xảy ra bởi những mối quan hệ quốc tế phức tạp như các vụ“đánh ghen”xuyên quốc gia và trong nước, tình trạng “buôn lậu” từ nước khác tràn vào, các bang ghanh tị với nhau, tác động xấu từ bên ngoài v.v… được cái may là không có tham nhũng.

Cũng như mọi quốc gia, chúng tôi có nền văn hóa, truyền thống, có niềm kiêu hãnh và tự hào riêng. Đất nước cần có một lãnh tụ tốt để đưa quốc gia đến thành công, sánh vai với các cường quốc năm châu.

Như vậy, như các quý thầy cô đã thấy, các giáo viên chủ nhiệm là các nhà lãnh đạo và đối với học sinh và để thành công thì thậm chí phải cố gắng trở thành lãnh tụ trong lớp của mình.

Người GVCN hoàn thành nhiệm vụ tốt là người quản trị được lớp, hoàn thành mục tiêu, học sinh ko gây rối (hoặc giải quyết được các rắc rối do hs gây ra), lớp có tỉ lễ đỗ tốt nghiệp/ đh-cđ cao, PHHS ko kêu ca than phiền v.v…

Nhưng người GVCN thực sự tốt làngười mà họ chính là chủ để trong các bữa ăn của trò với cha mẹ chúng, là người mà những lời nói thì thành chủ để cho những lúc các em học sinh tụ tập với nhau, là người mà ngay sau khi mắng chúng, chúng có thể cười với và sau cùng là người có những ảnh hưởng tích cực lên cả cuộc đời và nhân cách học trò.

Tôi có thể dành hàng giờ để nói về những yếu tố cần thiết để làm 1 GVCN giỏi. Chúng ta phải đọc những gì, học những gì. Tất cả đều có khoa học. Tôi là một người đam mê khoa học, tin vào khoa học nên tôi không đặt nhiều kỳ vọng vào các yếu tố mang tính năng khiếu bẩm sinh. Mỗi người đều có tính cách, năng lực riêng và tất cả đều có thể phát huy những điểm mạnh của mình trong công tác CN.Tôi tin vào phương pháp, vào các nghiên cứu, lý thuyết mà tiền nhân và những người đương thời đã công phu đúc rút, thực nghiệm. Nhưng sau cùng khi đối chiếu tất cả những điều đó vào môi trường cụ thể thì thiên biến vạn hóa. Với mỗi học sinh, mỗi lớp học, mỗi thầy cô trong mỗi tình huống lại cần phải áp dụng những kiến thức khác nhau, những biện pháp khác nhau.

Trong hội thảo GVCN năm học trước, tôi đã nhắc đến 8 yếu tố quan trọng để trở thành một GVCN giỏi (được đúc rút từ các tư liệu khác nhau). Xin điểm lại, 8 yếu tố này gồm:

-Tình yêu và lòng đam mê

-Lòng dũng cảm 

- Tầm nhìn

- Trí thông minh về cảm xúc

- Năng lực phán đoán và nhận định

- Sức đàn hồi cao

- Khả năng thuyết phục

- Trí tò mò

Theo tôi, đây là 8 yếu tố tiên quyết. Song, xin phép năm nay tôi không đi sâu vào phân tích như năm trước nữa.

Thưa các quý thầy cô, thực ra trước khi đến với hội thảo ngày hôm nay, thay vì bàn về các phương pháp, các trường phái, quan điểm khoa học, tôi muốn giới thiệu chào bán một cái máy – hàng Việt Nam chất lượng cao – có tên gọi là máy lọc giáo viên chủ nhiệm. Máy này giúp lãnh đạo “lọc” những người có năng lực làm chủ nhiệm nhanh và với các thầy cô thì có thể đem về nhà tự lọc mình xem kẹt tại khâu nào để còn bổ khuyết. Đi kèm với máy là cẩm nang sử dụng (còn được gọi là Cẩm nang chủ nhiệm) nhưng chưa kịp xong …

Tôi xin phép được giới thiệu qua về máy:

Máy có 4 lớp lọc công nghệ cao. Lớp lọc thứ nhất là màng lọc về tri thức và tình yêu đối với tri thức. 2 yếu tố này cần phải luôn đi cùng nhau. Sau cùng giáo dục là để hướng đến tri thức, nếu người giáo viên không phải là một kho dữ liệu dồi dào, không liên tục làm mới, làm đầy kho và không có niềm yêu thích hướng đến tri thức thì không sao làm tốt được. Đặc biệt với công tác CN, ta còn đòi hỏi nhiều những kiến thức lịch sử, văn hóa, xã hội khác chứ ko chỉ kiến thức chuyên môn.

Lớp lọc thứ 2 là màng lọc về nhân cách và tính cách. Giáo viên, như thầy hiệu trưởng đã từng nói, còn là những nghệ sĩ trên sàn diễn là trường lớp. Khả năng sân khấu giúp ích rất lớn cho công tác chủ nhiệm. Chúng ta vừa phải lôi cuốn, vừa phải nghiêm nghị, vừa phải là người đầy trắc ẩn cảm thông nhưng đôi khi lại là một trái tim sắt đá. Có rất nhiều, rất nhiều những khoảnh khắc đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm phải thể hiện những tính cách khác nhau cho phù hợp tình huống. Một con người khó có đầy đủ hết những nét tính cách đó nên đôi khi ta phải như những diễn viên nữa. Sau cùng, chúng ta cần phải kiểm soát được lớp học theo những cách khác nhau. Nếu không có kỷ luật nghiêm minh, không có sự tôn trọng lẫn nhau giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với nhau, giữa cá nhân với tập thể thì không thể đạt được điều gì đáng giá. Khi các học sinh cư xử không tốt hay không hoàn thành nhiệm vụ được giao, chúng cần được yêu cầu làm lại, uốn nắn giáo dục lại cho đến khi đạt được một chuẩn mực tối thiểu nào đó. Nhưng ta cũng phải lưu ý những chủ nhiệm tốt nhất không phải là những người nghiêm nghị khắt khe nhất. Chúng ta phải là những bàn tay ấm bên trong chiếc găng tay bằng thép. Qua thời gian các em sẽ hiểu ta có trái tim nồng hậu, có lòng vị tha và hào phóng với chúng nhưng chúng không thể đùa cợt, càng không thể nhờn với chúng ta được. Kỷ luật là tiên quyết, kỷ luật là sức mạnh.

Những yếu tố khác trong tính cách cũng rất quan trọng, cụ thể người giáo viên phải siêng năng, phải sẵn sàng cống hiến thời gian, công sức cho học trò, cho nghề mà mình đã chọn. Chúng ta cũng phải có khả năng chế ngự cảm xúc, chế ngự stress. Chúng ta phải giàu đam mê và phải có lối sống vô cùng ngăn nắp, có tổ chức. Tôi xin nhấn mạnh vào việc GVCN phải có lối sống ngăn nắp và rất có tổ chức. Vì sao vậy? Một GVCN bên cạnh các vấn đề chuyên môn, các báo cáo, các văn bản, giấy tờ cần có mà bộ, sở, nhà trường, tổ chuyên môn yêu cầu còn phải quản lý, lưu trữ hồ sơ sổ sách của học sinh, phải nắm rõ từng em như con cháu mình, phải biết qua từng giai đoạn chúng tiến bộ hay thụt lùi ở những đâu, vì sao, phải nhớ những gì diễn ra quanh mình, quanh nhà trường, quanh lớp học và quanh các em học sinh v.v… Một người không có tư duy tổ chức, khoa học tốt không thể làm được điều này.

Lớp lọc thứ 3 là màng lọc các kỹ năng sư phạm. Đây cũng là lý do mà các thầy cô chúng ta phải học tập phương pháp, được đào tạo kỹ năng nghiệp vụ sư phạm. Không chỉ quản lý tốt, chúng ta còn phải là những thầy cô giỏi. Nếu thầy cô CN lên lớp mà giờ học thật nhàm chán, thiếu lôi cuốn, kiến thức không được truyền tải tới các em một cách hiệu quả thì mọi lời nói bỗng trở nên thiếu thuyết phục. Chúng ta cần phải biết biến những bài học khô khan thành những điều mới lạ, phải biết tìm kiếm và sử dụng tư liệu hay, phải biết cách trả lời những câu hỏi của học trò và ngược lại, cũng phải biết đặt cho chúng những câu hỏi mở ra vô vàn điều chúng chưa từng nghĩ tới.

Và lớp lọc cuối cùng là màng lọc về tinh thần. Ngoài sự kiên định, tính đàn hồi cao, khả năng sống trong áp lực v.v… thì chúng ta cũng cần có cả lòng tin và kỳ vọng cao đối với học trò. Ta phải đặt ra cho mỗi em một mục tiêu phấn đấu và kiên định với những mục tiêu đó. Chính lòng quyết tâm đưa các em đến những thành công nhỏ, chinh phục được những cái đích trong ngắn hạn sẽ tạo động lực cho các em phấn đấu vì những điều lớn lao hơn.

Cuối cùng, mọi sản phẩm đều có mức giá của nó nên tôi xin chào giá bán cho chiếc máy này. Chiếc máy này có giá là $ (hỏi các thầy cô đây là biểu tượng gì).

Vâng, bên cạnh ý nghĩa là đô-la, ta cũng có thể nhìn từ phương diện khác, đó chính là chữ S bị cắt làm đôi. Chữ S nguyên gốc này chính là Self – là chính bản thân ta, là những gì thuộc về ta, của riêng ta, là cha mẹ, vợ chồng, con cái, là những điều ta trân quý nhất. Nhưng để mua được máy lọc GVCN, chữ S này phải cắt làm đôi thành 2 chữ S nhỏ - đó là Self Sacrifice – sự hy sinh chính bản thân mình.

Thưa các quý thầy cô, tóm lại 8 yếu tố làm nên người giáo viên CN giỏi và 4 lớp lọc của chiếc máy tôi vừa giới thiệu, tất cả đều có cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn. Đối với các bạn giáo viên trẻ còn chưa tích lũy được nhiều kinh nghiệm, tôi xin đặc biết nhấn mạnh một lời khuyên là các bạn phải đọc, phải học, phải nghiên cứu tìm tòi thật nhiều để công tác sao cho tốt, sống cống hiến vì nghề nghiệp, vì lòng đam mê.

Xin trở lại với quốc gia nhỏ của tôi. Năm học 2016-2017 này, nhờ “tham quyền cố vị”, tôi vẫn giữ chức tổng thống. Để đưa đất nước đi lên, tôi đã đề ra những mục tiêu mới cho năm học này, những mục tiêu lớn bao gồm:

       - Nâng cao tri thức, đào tạo nhân tài, khiến các công dân đều trở thành “công dân toàn cầu”.

       - Tăng GDP – như mọi quốc gia khác, chúng tôi phấn đấu phát triển kinh tế, huy động đầu tư.

       - Phấn đấu có công dân đạt giải Nobel khoa học (Intel ISEF).

       - Giành nhiều huy chương chói lọi trong văn hóa, thể dục thể thao, noi gương anh Hoàng Xuân Vinh.

       - Cùng những thành tích khác.

Tôi cùng với toàn thể “đất nước nhỏ bé” sẽ nỗ lực hết sức để đi đến đích.

Phần tham luận của tôi đến đây là hết, trước khi dừng lời tôi xin trích một câu danh ngôn của Lão Tử: “Biết lãnh đạo là biết đi sau người khác”.

Một lần nữa, xin kính chúc các quý thầy cô dồi dào sức khỏe, chúc cho hội thảo khoa học về công tác GVCN của chúng ta thành công rực rỡ. Xin trân trọng cảm ơn!

     Ngày 11 tháng 08 năm 2016