Bài tham luận về công tác giáo viên chủ nhiệm của cô giáo Nguyễn Thị Tú Hồng

Chiều ngày 11/8/2016, tại phòng Hội đồng Trường THPT Lê Lợi đã tổ chức hội thảo khoa học về công tác giáo viên chủ nhiệm năm học 2016-2017 (Click để xem thêm)

Hiệu trưởng trường THPT Lê Lợi, thầy Lê Xuân Trung cùng một số giáo viên trong trường.

Tại buổi hội thảo, cô giáo Nguyễn Thị Tú Hồng đã trình bày bản tham luận "Phương pháp giáo dục lớp học sinh đặc biệt". Dưới đây là toàn văn bài tham luận. 

Kính thưa thầy hiệu trưởng và các thầy cô trong Ban giám hiệu

Kính thưa quý thầy cô trong Hội đồng sư phạm nhà trường!

Thưa toàn thể hội nghị!

Được sự phân công của ban tổ chức, tôi xin thay mặt cho toàn bộ GVCN khối 12 trình bày trước hội nghị tham luận “phương pháp giáo dục lớp học sinh đặc biệt”.

GVCN là một diễn viên tài ba có thể đóng được nhiều vai với những tính cách nhân vật khác nhau. Trước hết, GVCN là tấm gương sáng về đạo đức, lối sống lành mạnh. Thứ 2, GVCN là nhà khoa học có năng lực chuyên môn vững vàng để khẳng định uy tín và tạo niềm tin vững chắc cho học sinh và phụ huynh. Thứ 3, GVCN như là người cha, người mẹ, là người anh, người chị và cũng như một người bạn để gần gũi chia sẻ, thấu hiểu những tâm tư, nguyện vọng của học sinh. Thứ 4, GVCN còn như là một thẩm phán, luật sư, cảnh sát…(Đặc biệt, đối với lớp đặc biệt cá biệt, GVCN còn như chủ nợ và con nợ).

Với nhiều vai trò như vậy,  đòi hỏi GVCN phải có nghệ thuật giáo dục trong cách ứng xử với học sinh và phụ huynh học sinh.

Như chúng ta đã biết, giáo dục học sinh cá biệt là cả một quá trình đòi hỏi sự kiên trì, sáng tạo của người GVCN. Mỗi trường hợp cá biệt, người GVCN sẽ có cách giải quyết riêng cụ thể. Ông cha ta đã truyền dạy rằng: “Yêu cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi”. Khi bàn về vấn đề giáo dục học sinh cá biệt nhiều người nói phải xử phạt thật nghiêm khắc. Tôi cũng luôn tự đặt cho mình câu hỏi: Có nên xử phạt nghiêm khắc đối với học sinh cá biệt không? Câu hỏi này là vô cùng khó trả lời trong công tác giáo dục, đặc biệt ở thời đại hiện nay, khi xã hội nhìn giáo dục với nhiều chiều khác nhau.

Tôi rất tâm đắc câu nói “Lạt mềm buộc chặt”. Chính vì thế để giáo dục học sinh cá biệt ngay từ khi nhận lớp tôi đã bắt tay vào tìm hiểu nguyên nhân dẫn học sinh trở thành học sinh cá biệt.

Bản chất của con người vốn là rất tốt đẹp như Khổng Tử từng nói: “Nhân chi sơ tính bản thiện”. Vậy nguyên nhân nào đã làm cho học sinh của mình trở thành cá biệt như vậy?

Đây là một công việc không hề đơn giản nó đòi hỏi rất nhiều công phu và hơn hết là cần đến cái “tâm” rất lớn của Người GVCN, phải điều tra tỉ mỉ, để tìm ra nguyên nhân sâu xa bên trong và có biện pháp giáo dục phù hợp.

Việc giáo dục học sinh cá biệt có thể mỗi người mỗi cách khác nhau nhưng theo tôi việc giáo dục học sinh cá biệt bằng sự gần gũi yêu thương là biện pháp hữu hiệu nhất. Việc giáo dục học sinh cá biệt hoàn toàn không phải là ảo tưởng, không phải là không thể nhưng đó là việc làm cực kì khó khăn đòi hỏi sự kiên trì, sự tâm huyết với nghề. Người GVCN phải thật sự nhẫn nại, tỉ mỉ, yêu học sinh và rất cần một phương pháp đúng đắn. Tôi vẫn coi chủ nhiệm lớp học sinh cá biệt như một thử thách, một trải nghiệm mới cần phải vượt qua, chứ không coi đó như một tai nạn, một nỗi đau hay sự đen đủi.

 Những điều GVCN nên làm

Đầu tiên, GVCN phải tránh cái nhìn lý tưởng hoá về lớp học, về học sinh của mình. Lớp nào, trường nào cũng có học sinh cá biệt, chỉ khác là biểu hiện của cái cá biệt đó như thế nào và số lượng nhiều hay ít. Có em “cá biệt” về đạo đức, có em cá biệt về học tập, có em đặc biệt “cá biệt”…

Thứ hai, không gọi các em là học sinh cá biệt, đặc biệt là trước lớp, trước mặt người khác. Các em chỉ là những “học sinh chưa ngoan”, những “học sinh có hoàn cảnh đặc biệt”. Chúng ta gọi các em là “học sinh cá biệt” (cá biệt tức là khác biệt) vậy vô hình chung chúng ta đã cố tách học sinh đó ra khỏi tập thể lớp.

Tôi rất tâm đắc với một câu danh ngôn: “Nếu bạn nhìn ai đó với ánh mắt yêu thương, bạn sẽ không nhìn thấy những nét xấu xa mà bạn sẽ chỉ nhìn thấy toàn những nét đẹp mà thôi”.

Thứ ba, đa số các em học sinh cá biệt rất cần một điểm tựa tinh thần tin cậy để có thể được sẻ chia tâm sự, để được bộc bạch những khó khăn, những nỗi niềm riêng tư thầm kín. Vì thế, thầy cô chủ nhiệm sẽ trở thành một người bạn lớn của các em. Hãy nhìn các em bằng sự bao dung của người cha, sự nhân từ của người mẹ, sự gần gũi, cảm thông của người anh người chị, sự thân thiết của người bạn.

Thứ tư, thầy cô hãy nhẹ nhàng phân tích những ưu khuyết điểm, những đúng sai trong nhận thức và hành động của các em, cố gắng giúp các em tự nhận ra sai lầm mà không phải mang mặc cảm nặng nề về lỗi lầm đó tạo cho các em thiện chí sửa chữa và không tái phạm.

Thứ năm, học sinh cá biệt dù cho có khó giáo dục đến đâu đi chăng nữa thì bên trong các em vẫn luôn tiềm ẩn những nhân tố, những phẩm chất tích cực nếu có phương pháp đúng chúng ta vẫn khơi gợi để thức tỉnh các em. Để từ đó phát huy làm điểm tựa cho các em, khôi phục lại niềm tin để các em thấy rằng mình không hề kém cỏi, không phải là “đồ bỏ đi”. Đồng thời cần tìm ra điểm mạnh của các em để có thể  "khích tướng”, vì đa số học sinh rất sĩ diện. (VD: HS lớp 12A4 của tôi có điểm mạnh là đá bóng giỏi, và khi các em đạt giải vô địch bóng đá nam toàn trường tôi luôn khen ngợi, khích lệ điều đó để giúp các em cảm thấy mình cũng có giá trị).

Thứ sáu, thầy cô hãy nhìn nhận vấn đề theo chiều hướng tích cực, đừng nghiêm trọng hoá vấn đề và hãy tạo cho các em một lối thoát, một cơ hội để sửa chữa, xin đừng “mổ một con gà bằng một cái búa”.

Thứ bảy, thầy cô hãy cố gắng nhìn nhận sự tiến bộ của các em không quá khắt khe, nên có cái nhìn bao dung, độ lượng, chân tình, vị tha. Trân trọng từng sự tiến bộ của các em dù là nhỏ nhất, vì đó là cả một sự nỗ lực, cố gắng rất lớn của các em. Cần mạnh dạn biểu dương các em trước tập thể, đừng tiết kiệm lời khen với các em vì một lời động viên khen ngợi còn có giá trị hơn rất nhiều những bản kiểm điểm.

Thứ tám, hãy tôn trọng quyền lựa chọn, sự quyết định của học sinh trong phạm vi cho phép, tôn trọng cả sự “cá biệt” của các em vì mỗi cá nhân là một nhân cách độc đáo cần phải được tôn trọng.

Thứ chín, thầy cô hãy cố gắng điềm tĩnh, biết tự kiềm chế vì “học sinh cá biệt” là một sự thử thách rất lớn đối với đức tính kiên trì của mỗi giáo viên. Nếu nóng vội là công sức mà chúng ta cố gắng sẽ đổ xuống sông, xuống biển.

Không nên quá khắt khe xử lí mạnh tay bằng những hình thức kỉ luật nặng nề, không nên đe doạ, thành kiến với các em. Đừng nhắc đi nhắc lại nhiều lần lỗi vi phạm của các em sẽ tạo nên sự xấu hổ, dần dần dẫn đến sự chai lì.

Thứ mười, phải kiên quyết cứng rắn, lời nói phải đi đôi với việc làm, xin đừng hứa suông. Vận dụng linh hoạt “lạt mềm buộc chặt”, “mềm nắn rắn buông”. Dù rất gần gũi với các em nhưng luôn phải giữ một khoảng cách nhất định của thầy trò.

Đối với những học sinh đặc biệt cá biệt, hay bỏ học chơi bời, có biểu hiện vi phạm thì GVCN cần thường xuyên liên hệ với phụ huynh, tạo mối liên kết chặt chẽ để giáo dục và giúp đỡ các em.

Những điều cần làm thì đã làm, những biện pháp đặc biệt đã thực hiện nhưng giường như giáo dục học sinh đặc biệt trường ta vô cùng khó thành công.

Đối với học sinh khối 12, ngoài vai trò của một người giáo viên, GVCN còn phải hướng nghiệp, giúp đỡ các em có những lựa chọn đúng đắn là: chọn thi ở hội đồng do Sở giáo dục tổ chức để đảm bảo đỗ tốt nghiệp phù hợp với năng lực của các em hay lựa chọn thi ở hội đồng Đại học do các trường Đại học tổ chức.

Lời cuối cùng, tôi muốn nói: với cương vị là GVCN lớp 12A4, một trong 2 lớp 12 đặc biệt nhất trường, tôi xin thay mặt cho toàn thể phụ huynh và học sinh khối 12 vừa mới ra trường gửi tới thầy hiệu trưởng, các thầy cô trong Ban giám hiệu và các thầy cô giáo bộ môn khối 12 lời cảm ơn và lòng biết ơn sâu sắc nhất. Vì thực sự nhờ có chủ trương đúng đắn kịp thời của Ban giám hiệu, sự nhiệt tình giúp đỡ của các thầy cô giáo đã cứu giúp được rất nhiều em học sinh đặc biệt thoát khỏi cảnh bị trượt tốt nghiệp, mở ra cho các em một tương lai tươi sáng hơn.

Một lần nữa xin chân thành cảm ơn. Xin kính chúc quý thầy cô dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thành công trong công tác chủ nhiệm. Chúc Hội nghị công tác CN thành công tốt đẹp. Xin trân trọng cảm ơn!